کشف گنج بزرگ

نمونه ای از کشف دفینه و گنج بزرگ

گنجينۀ جيحون يا گنج آمودريا از170 نمونه طلا ونقره,مهم ترين اشيای باقی مانده ازدوران امپراطوری هخامنشی است.
مهم ترين مجموعۀ موجود از هنرفلزکاری هخامنشی ونيزنمادهای چند فرهنگی اين امپراطوری است. زمانی که پارس ها بخش بزرگی از جهان, ازمصرودريای اژه,تا افغانستان ودره سند را دراختيار خود داشتند اين گنجينه به یادگار گذاشته اند.
بين سالهای1876تا 1880,درنيايش گاهی درمنطقۀ تخت قباد درنزديکی رودجيحون (آمودريا نام باستانی آن)  درتاجيکستان امروزی ؛ توسط جويندگان گنج پيدا شد ،کارشناسان هنری ؛ اين مجموعۀ يگانه را جز با ارزش ترين بازمانده های هنری برجای مانده ازدوران هخامنشی می دانند.
رودخانه آمودريا که ازآن در"گاتاها" ونيزدرادبيات کهن ايران ياد شده,پس از سرچشمه گرفتن ازکوه های مرزی تاجيکستان وافغانستان,باگذرازمرز
افغانستان ونيزترکمنستان وازبکستان,به درياچۀ "اورال" می ريزد.در فارسی باستان,پرآب ترين رود این منطقه "وخش" ((OXUSTREASURE)) نام دارد.
ازهمين روی ؛ اين مجوعه بی همتا درموزه بريتانيا "جواهرات اکسوس "OXUS "ناميده می شود.