قلعه سر یزد یا قلعه زیرخاکی ها ؟
قلعه سر یزد مربوط به دوره ساسانیان است و درشهرستان مهریز، روستای سریزد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۰۸۴ بهعنوان یکی ازآثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قدمت قلعه سریزد به حکومت ساسانیان می رسد. این قلعه در قدیم کاربرد نظامی نداشته و از آن به عنوان ذخیرهسازی غلات و مواد غذایی استفاده می شدهاست. علاوه بر غلات، روستاییان نیز در مواقع هجوم و غارت، پول، طلا و زیورآلات خود را در این قلعه نگهداری می کردهاند . گرداگرد این بنا، خندقی به عرض تقریبی ۶ متر و عمق تقریبی ۳ تا ۴ متر وجود دارد که اولین لایه دفاعی قلعه محسوب می شدهاست. علاوه بر آن، این قلعه دارای دو دیوار متحدالمرکز تودر تو با برج و باروهایی بلند است که توسط خندق محصور شدهاست.
همچنین قلعه دارای دو درب بوده که یکی به عنوان درب اصلی و دیگری به عنوان درب پشتیبان محسوب می شدهاست. درب اصلی متجرک بوده و به وسیله طناب و قرقرههایی از سمت پایین به بالا باز و بسته می شدهاست. زمانی درب اصلی توسط دشمن شکسته می شد و دشمن به درون قلعه راه می یافت، درب دوم قلعه بسته می شد.
در داخل قلعه اتاقهای فراوانی وجود داشت که هر کدام دارای درب و کلید مجزا بود و مردم از آن برای نگهداری و ذخیرهسازی اشیاء گران بهایشان مانند : طلا ، پول ، جواهرات و حتی غلات مورد استفاده قرار می گرفت.
